گسیختگی حقوق بین الملل (تحولات نظری از آغاز تا کنون)
امین اله زارع
مجله آنلاین حقوق بین الملل
به نظر كميسيون حقوق بين الملل ،يك دليل مهم گسيختگي در حقوق بين الملل – كه خود محصول مدرنيته حقوقي است- بحث " تخصص گرائي "در حقوق بين الملل است.در واقع اكنون اجزاء مختلف جامعه بين المللي به سمت تخصصي شدن پيش مي روند و اگرچه زمينه عمومي حيات بين المللي "جهاني شدن" است ولي در بطن همين جامعه ،جزاير خودمختاري در حال شكل گيري است كه شكل گيري آنها پاسخي به نيازهاي نوين جامعه بين المللي است.
اما گسيختگي حقوق بين الملل واكنش هاي متفاوتي را در ميان انديشمندان اين رشته به وجود آورده است.برخي از اين حالت بر آشفته شده و آن را باعث كاهش ضريب اطمينان و اعتماد قضائي در عرصه بين المللي دانسته و برخي ديگر آنرا نتيجه طبيعي رشد و توسعه حقوق بين الملل مي دانند كه با ابزارهاي مناسب مي توان آنرا به صورت بهينه مديريت كرد.
از نظر كميسيون حقوق بين الملل ،قضيه موسوم به " موكس پلانت"[1] از اين حيث يك نمونه جالب توجه است.قضيه مربوط به آثار زيست محيطي يك سايت توليد انرژي هسته اي با همين نام است كه در سرزمين انگلستان واقع شده است.در مورد فعاليتهاي اين سايت ميان انگلستان و چند كشور ديگر اختلافاتي بروز كرده است كه از حيث ترافعي صلاحيتهاي متفاوتي را ايجاد كرده است:از يك طرف به استناد معاهده حقوق درياها ،محكمه داوري موضوع ضميمه نامه شماره هفت آن معاهده صلاحيت رسيدگي به اختلاف را دارد؛ از سوي ديگر معاهده حمايت از محيط زيست درياي آتلانتيك شمال شرقي ، مرجع خاصي را براي حل اختلافات پيش بيني كرده است و دست آخر صلاحيت ديوان دادگستري اروپا نيز قابل طرح است[2].
همانگونكه ملاحظه مي گردد در اينجا دو نظام حقوقي منطقه اي و يك نظام حقوقي جهانشمول به موضوع ارتباط مي يابد.جالب تر آنكه محكمه موضوع معاهده اروپائي حقوق درياها از همان ابتدا اعلام كرد كه صلاحيتهاي ديگر محاكم براي رسيدگي به اين پرونده،هيچ تاثيري بر كار آن دادگاه نخواهد داشت !
واكنش كميسيون حقوق بين الملل به اين قضايا البته كمي عجيب به نظر مي رسد.كميسيون تصميم گرفت تاخود را وارد اين مخمصه نكند و بحث تعارض صلاحيتها را به محاكم واگذار كند و صرفا به مبحث تعارضات مبنائي بپردازد.
دکتر بهزاد خویی متولد 15 آبان 1362 متولد تهران و اهل ارومیه است . ایشان فارغ التحصیل دکترای حقوق بین الملل است و در زمینه های حقوق بشر ، سازمانهای بین المللی دولتی و غیر دولتی و حقوق سرمایه گذاری خارجی مطالعات پژوهشی داشته است . ایشان سالها به عنوان مدرس دانشگاه در رشته حقوق بین الملل فعالیت داشته و قبلا ریاست مرکز داوری اتاق بازرگانی ارومیه را برعهده داشته است . ایشان در سال 2018 به شهر استانبول کشور ترکیه مهاجرت کرده و به عنوان موسس و مدیر عامل موسسه حقوقی بین المللی کبالت در شهر استانبول ترکیه مشغول به ارائه خدمات حقوقی در زمینه های مهاجرت، سرمایه گذاری و حقوق تجارت بین الملل به اتباع ایرانی و خارجی در کشور ترکیه میباشد. ایشان مسلط به زبان های انگلیسی ، فرانسه ، ترکی استانبولی و آذری است .